Altın Portakal’da Zonguldak İmzası: “Mükellef” Belgeseline En İyi Film Ödülü
Yönetmenliğini Arda Sarıgün’ün, görüntü yönetmenliğini Mehmet Erkmen’in üstlendiği “Mükellef” belgeseli, 63. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde En İyi Belgesel Film Ödülü’nün sahibi oldu. Film, Zonguldak’ın zorunlu çalışma (mükellefiyet) dönemini ve madencilikle yoğrulan toplumsal hafızasını beyaz perdeye taşıyor.
Araba çılgınlığına dair…
Başlarda araba bir zenginlik, lüks ve “özgürlük” aracı sayılıyordu ve küçük bir ayrıcalıklı azınlığın oyuncağıydı… Reel ücretlerin yükselmesi ve üretim maliyetlerindeki düşüşün de etkisiyle, araba kullanımı arttı. Ford T model arabanın “mucidi” Henry Ford’un 1908 yılında “The automobile for everybody” (herkese bir araba) sloganını ve vaadini ortaya attığı dönem sonrasında otomobil (araba) kullanımındaki artış hızlandı. Nitekim 1907’de trafikteki araba sayısı 25.000 iken, 1914’de 500.000’e, İkinci Dünya Savaşı öncesinde 50 milyona, 1975’de 300 milyona yükseldi… Ve 2007’de 900 milyonu, 2015’de 1 milyar sınırını aşmıştı… Geçen yıl (2025) 73 milyon binek araç (araba), kamyon, otobüs ve ticari araçlarla birlikte 94,4 milyon araç üretildi… Bugün dünyada 1,6- 1,7 milyar civarında araç var… Bu tam bir skandal… En çok arabanın olduğu ABD’de 1000 kişiye 844 motorlu araç düşüyor… Eğer Hindistan’da da kişi başına aynı oranda araba düşseydi, dünya çoktan yaşanamaz bir yer haline gelirdi…
Ortalama büyüklükte bir araba üretmek için ağılığının 2 katı kadar petrol ve 300.000 litre su harcamak gerekiyor. Aynı şekilde ağırlığının 20 katı hammadde kullanılıyor… Mesela 1.5 ton ağırlığında bir araba üretmek için 30 ton hammadde gerekiyor…
İyide o arabalar gökten yağmur gibi yere düşmüyor… Bir araba üretmek için demir, çelik, alüminyum, bakır, plastik, kauçuk, enerji, su… kullanılıyor… Onca araç için devasa yollar, otoyollar, köprüler, tüneller, otoparklar… inşa etmek gerekiyor… Elektrikli araba bataryası için ekstra elementler, lityum, nikel, grafit, manganez, fosfor gerekiyor…
İnsanı arabayla, yükü kamyonla (TIR’la) taşımanın esas olduğu mevcut ulaşım sistemi, hem arzulanır ve hem de sürdürülebilir değil, zira insanî, sosyal ve ekolojik sorunlar yaratıyor ve bunları azdırıyor, dolayısıyla sürdürülebilir değil… Artık tam bir yıkım aracına dönüşmüş bulunuyor… Oysa tren bireysel ve toplumsal açıdan daha ucuz, daha az çevre sorunu yaratıyor… Tren, metro, hafif tren, tramvay, otobüs, troleybüs, vapur, bisiklet hem daha ucuz ve hem de daha sağlıklı… O zaman sürekli yeni otoyol, köprü, tünel, alt ve üst geçit inşa etmeye gerek kalmaz, arabanın kent alanının önemli bir bölümünü kapsaması engellenir… Zira, yollar, kaldırımlar, sokaklar arabalar tarafından işgal edilmiş durumda… Aslında sokakların, kaldırımların, yolların arabalar tarafından işgal edilmesi kent yaşamının ölmesi demektir. Zira, sokağı olmayan bir kent, artık kent olmaktan çıkmıştır… Zira sokaklar tehlikeli hale geldiğinde, kaldırımlar araba park yeri haline geldiğinde, çocuklar nerede oynayacak, nerede büyüyecek, nasıl sosyalleşecek? Bebek arabaları nerede sürülecek? Oysa sokaklar vazgeçilmez bir yaşam ve sosyalleşme mekânıdır…
Esasen 70-80 kilo ağırlığında bir insanı, 1,5 -2 ton ağırlığında bir araçla taşımak size mantıklı geliyor mu? Arabalar 5 kişiyi taşıyacak şekilde üretiliyor ama ekseri 1 kişi taşınıyor… Üstelik bir arabanın üretilmesinden hurdaya çıktığı zamanın %95’i parkta geçiyor (atıl kalıyor…) Kullanım süresi sadece %5 civarında… Elbette bu araba üretilmesin demek değil… Kamu ulaşımını destekleyecek kadar üretilmesinde bir sakınca yok…
Fikret Başkaya Özgür Üniversite
.jpg)
BÜFOK Bülten - 30 Ekim 2026
Portfolyo İncelemesi: Birgit Jürgenssen, Kuş Bakışı: Analog Su Altı Fotoğrafçılığı, Baskı Teknikleri - Wet Plate, Ambrotype & Tintype ve çok daha fazlası...
Sanatçının tüm kariyerini ilk kez bir arada sunan “Kendine Ait Bir Ada”, Çıtak'ın günlük yaşama duyduğu ilgiyi, seriler hâlinde çalışma eğilimini, güçlü entelektüel birikimini, kıvrak mizahını, kendine özgü bakış açısını ve sade üslubunu ortaya koyuyor. Sergi, aynı zamanda eşi, yazar Şebnem İşigüzel’in ifadesiyle, sanatçının “bir başına, tek başına, gönüllü bir yalnızlıkla yarattığı fotoğraf dünyasını, kendine ait adası”nı izleyiciyle buluşturuyor.
“Manuel Çıtak: Kendine Ait Bir Ada” başlıklı sergi 5 Kasım 2026- 23 Mayıs 2027 tarihleri arasında İstanbul Modern Fotoğraf Galerisi’nde görülebilir.
.jpg)
Fotoğraf/Film Günleri'nin ilk filmi Oliver! Müzikali
27'inci yılına giren Sergi Odası (Zonguldak), bu yılın Kasım ve Aralık aylarında Fotoğraf/Film Günleri'nin Üçüncüsünü başlatacak.
İki ay boyunca bir dizi sergi, gösteri, toplantı Sergi Odası'na konuk olacak.
Bu arada Kasım ayının ilk iki haftasının kesinleşen programı açıklandı.
3 Kasım Salı günü Oliver! Müzikali (Carol Reed) ile başlayacak film gösterileri şöyle devam edecek. 10 Kasım Ara Güler (Nebil Özgentürk), Miss Austen Pişmanlıklar (Jeremy Lovering), 17 Kasım Salı günü Annie Leibovitz Objektiften Yansıyan Yaşam (Barbara Leibovitz), Van Gogh Sarısı (Serkan Koç) gösterilecek.
Hazırlanan programda filmler beş konu başlığı altında (Sanatçı Yaşamları, Fotoğrafçılar, Balkanlar, Edebiyat Uyarlamaları, Bizim Kentin Filmleri) toplanıyor.
Ayın ilk günlerinde iki sergi ile etkinlikler devam edecek. 4 Kasım'da Burhan (Burhan Solukçu Albümü Karikatürleri) masa üstü sunumunda yer alırken, 10 Kasım'da 70'li Yıllar/Bir Kesit fotoğraf sergisi ziyaretçilere sunulacak. Kemal Türkler'in anısına hazırlanan bu sergi bir ay boyunca açık kalacak. Sergi, T. Maden İş Sendikası fotoğrafçılarının çalışmalarından oluşuyor.
İlki 2024'de gerçekleşen Fotoğraf/Film Günleri, Britanya (İngiltere) kömür işçilerinin 84/85 uzun grevinin 40'ıncı, Karaelmas kömür havzası maden işçilerinin 90/91 uzun grevinin 34. yılı nedeniyle hazırlandı.
Bu yılın programı Zonguldak kent yaşamını belgeleyen fotoğrafçı Mustafa Eyriboyun ve yakın tarihte hayata veda eden fotoğrafçı Martin Parr anısına adandı.
https://67foto-film.blogspot.com/
E: 67sergi@gmail.com T : 0552 331 3847
SİNEMA, EDEBİYAT VE SANAT BİR ARADA
Kasım ayı boyunca gerçekleştirilecek gösterimlerde edebiyat uyarlamaları, sanatçıların yaşamları ve fotoğraf dünyasının önemli isimlerini konu alan belgeseller öne çıkacak.
Programda Sıradan İnsanlar, 1984 ve Jane Austen Pişmanlıklar gibi yapımların yanı sıra fotoğraf sanatının önemli temsilcilerini odağına alan Ara Güler, Annie Leibovitz ve James Nachtwey belgeselleri de yer alacak. Sanat başlığı altında ise Van Gogh Sarısı izleyicilerle buluşacak.
Toplumsal belleğe odaklanan seçkide, Balkanlar’daki tarihsel ve toplumsal meselelere ışık tutan Sınırlar Arasında (Bosna'da Derebeylik Var!) adlı yapım da bulunuyor.
Farklı anlatım biçimlerini bir araya getiren program, izleyicilere yalnızca film izleme fırsatı sunmakla kalmayacak; fotoğraf, sanat, edebiyat ve toplumsal tarih üzerine düşünmek için de bir alan oluşturacak.
Demirlerin ocağında 3 işçi yaşamını yitirdi: Yeraltı işçiye mezar, üstü patrona konak
KENTİN 'İLERİ GELENLERİ'
Gelik’teki taşkömürü ocağını, TTK’den işletme devri anlamına gelen rödovansla işleten Demir ailesi, Zonguldak’ta zenginlikleri ile yakından tanınıyor. Zonguldak Valisi Osman Hacıbektaşoğlu, ocağa gelerek Demirlerden Erdoğan Demir’i dinledi. Maden şirketinin yanı sıra turizm, AVM, TV kanalı gibi şirketleri de elinde bulunduran Demirlerden Metin Demir, Zonguldak Ticaret ve Sanayi Odası (ZTSO) Başkanı. Metin Demir, 2019 yılına kadar da Zonguldak Belediyesi’nin AKP’li meclis üyesiydi. Salih Demir de AKP’den milletvekili aday adayı da olan eski ZTSO ve Kömürspor başkanı.
Demirler, kentte geçirdikleri soruşturmalarla da biliniyor. Aile, 2012 yılında TTK’den devralarak işlettikleri sahalarda ruhsatsız ocak faaliyetleri nedeniyle de soruşturma geçirmiş ve tam da ailenin AKP ile aktif siyaset yaptığı bu dönemde bu krizi "atlatmıştı". Salih, Erdoğan, Metin, Hacı, Seyfi Demir, "ihaleye fesat karıştırma" suçlamasıyla, sonraki yıl 2013’te AKP’li eski Kilimli Belediye Başkanı ile gözaltına alınmış, eski başkan Özdemir, aile ile kömür alımına bağlı bu menfaatleri reddetse de Demirlerin Milli Emlak arazisindeki balıkçı barınağı işgal eden pavyonlarını yıktırmadığı, onlara belediyenin araçlarını kullandırdığı ve onlardan belediye için taleplerde bulunduğunu kabul etmişti.
Büyük Demirlerden Erdoğan Demir, ülke tarihinin en kanlı iş cinayeti olan Soma Katliamı’nın ardından, madencilerin direnerek kazandığı haklarından rahatsızlığını çekinmeden dile getirmiş, 301 madencinin canıyla ödediği kömürde asgari ücret ve vardiya düzenlemelerine karşı "Soma’dan sonra çıkarılan torba yasa nedeniyle bir günde 1400 işçi çıkardık" demişti.
Zonguldak Demokrasi Platformu heyeti, Zonguldak Gazeteciler Cemiyeti’ni (ZGC) ziyaret ederek basına yönelik uygulamalara ilişkin görüşlerini paylaştı.Zonguldak Demokrasi Platformu, gazetecilere yönelik gözaltı uygulamaları ve medyaya kayyum atanmasına tepki göstermek amacıyla 24 Ekim Cumartesi günü saat 14.00’te Maden Yaşantısı’nda eylem düzenleyecek. Platform temsilcileri, kentteki meslek örgütlerini ziyaret ederek basın özgürlüğü için dayanışma çağrısı yaptı.
 |
Etienne de La Boetie (1530-1563) |
Uluslararası Polis Birliği İPA, 1998’den bu yana Türkiye’de örgütleniyor. Başkanlığını Komiser Celalettin Cerrah’ın yaptığı İstanbul’daki şubesi, “İPA / İstanbul 1.Fotoğraf Yarışması” düzenledi. İPA, uluslararası polisevi gibi şey. Mesleki, kültürel, sosyal, teknik alanda uluslararası bir iletişim ağı. Polisin sendikalaşma hakkı, polislerin çalışma koşullarının düzeltilmesi hakkı, insanın doğaya en uyumlu tavrı olan bedensel, ruhsal, toplumsal bütünlüğünü direnerek koruma hakkına saygı bu ağ üzerinde dert edilmiyor.
Serbest konulu bu yarışmanın jürisi 14 kişiden oluşuyor. Fotoğrafçı isimler arasında Okan Bayülgen, Ara Güler, İzzet Keribar, Mehmet Bayhan, İlteriş Tezer, Coşkun Aral, Serdar Bilgili, Tamer Yılmaz, Orhan Kanburoğlu var. Sanatla duyguları incelmiş, hassaslaşmış, sanata sığınmış bu kocaman adamlar, sanki Finlandiya’da yaşıyormuş gibi yüksek bir moral içinde gelecek ayın başlarında jüri toplantısı nedeniyle, ismi bile ürküten ünlü Vatan Caddesi’nin yolunu tutacak. Belki de, merkezi yerde toplanma talebi ile Dink’in tedirgin edildiği mekanda buluşmak üzere vilayet binasına yönelecekler.
Bu yarışmanın başlangıcı geçen yıl İstanbul Emniyet Müdürlüğü tarafından, Ulusal Polis Fotoğrafları Yarışması: “O da Bir İnsan” başlığı altında düzenlendi. Oğuz Haksever. Tunç Tüfekçi, Kamil Fırat, Özer Kanburoğlu ve Coşkun Aral yarışmanın fotoğrafçı jüri üyeleri oldular. 20 kişilik fotoğrafçı ve foto muhabiri topluluğu da yarışmayı gönderdikleri fotoğraflarla protesto etti. Görüntülerde, 6 Mart 2006’da Dünya Emekçi Kadınlar Gününü kutlamak isteyen kadınları “kanunlar çerçevesinde”* dövenlerin kanıtları vardı. Jüride yer alan fotoğrafçı ve akademisyenler, topluluğun yaptığı açıklamada ayrıca eleştirildiler. Yarışma bir güzel sonuçlandı, 45 kişi 114 eserle katılmıştı.
Bizlere artık; sözlerin samimiyetini, saflığını davranışlarla sınamak kalıyor. Ara Güler, ezberlediğimiz “ben sanatçı değilim, bana foto muhabiri densin, biz tarih yazıyoruz” sözlerini ajitasyonla karışık sanatçı tavrı içinde bile dillendirmede zorluk çekecek. Coşkun Aral “ben dünyada ne savaşlar gördüm” anlamını çağrıştıran sözlerini sıkça yineleyemeyecek. Bu iki fotoğrafçı her yıl Musa Anter adına düzenlenen bir dizi yarışma içinde yer alan fotoğraf dalının jürisinde çalıştılar. Aynı jüride yeniden isimleri geçerse,“nereden çıktık nereye gidiyoruz, aklımızı fazla mı kullanıyoruz” huzursuzluğu ile yola koyulacaklar. Ara Güler; KOÇ tiranlığının buzdolabı, salça, turşu, COBRA ve öteki savaş araçlarından ayırdığı parayla çıkan İZ Fotoğraf Dergisi’ne verdiği emeği düşünürken COBRA’nın korkuttuğu insancıkları anımsamaktan kaçınamayacak.
Yaklaşık 450 yıl önce bu dünyadan La Boétie “gönüllü kulluk üzerine söylev”ini arkasında bırakarak 33 yaşında göçtü. Tiranlarla kurulan ilişkiden yola çıkarak “yalnızca desteklemeyin yeter” çağrısı yapan La Boétie, gidişten o kadar umutsuzdu ki; bizden ezenlere karşı pankart aç, fotoğraf çek; dilekçe yaz; biber gazını, COBRA’ları, küfürü – tekmeyi göze al demiyor. Basit, zararsız bir yöntem öneriyor; “desteklemeyin yeter“
Bu yöntemi örnekleyen bir çözüm parçası geçenlerde bir kültür haberleşme grubunda bir kişinin şu çağrısıyla yayıldı: “Dostlar, Güzelbahçe deniz kenarındaki balık lokantaları mafyalaşmış, oturmayınız.”
İşte size çok yalın, pratik yanıtı olan örnek bir çağrı.
* “6 Mart Olaylarının Gerçek Yüzü” 14.4.2006 / www.ipa.org.tr / İPA’dan Haberler
EK: 2014 yılında FETÖ soruşturmaları kapsamında "Dönemin İçişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan genelgelerle, emniyet teşkilatı personelinin dernekle olan resmi bağları kesilmiş, derneğin kullanımındaki tesisler geri alınmış ve resmi tanınırlığı kaldırılmıştır. [1, 2]" YZ.
.jpg)
.png)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
